að ég vilji ekki vera félagslega meðvituð og hafa skoðanir
á IceSave og fara með mjólkurfernurnar í fernugáminn. Það er bara... að það er alveg fullt starf og miklu meira en
það að fylgjast með öllu, vita hvað er „rétt“ – eða að minnsta kosti
skynsamlegt – og skola mjólkurfernurnar.
Og yfirleitt á ég bara fullt í fangi með að vera ég. Það þýðir samt ekki að ég velti ekki stundum
fyrir mér hvað maður geti nú gert til að búa til betri heim. Ég hef áður viðrað skoðanir mínar á því að
standa á Austurvelli og öskra á Alþingishúsið, augljóslega er ég ekki kandídat
í það. Ég er líka alveg á því að ef
maður ætlar að breyta heiminum til hins betra sé heillavænlegast að byrja á
sjálfum sér. Svo hvað er það sem ég get
gert? Ég reyni nú yfirleitt að fara með
pappír í tilheyrandi pappírsgám og meiraðsegja stífa pappann undan morgunkorni
og svoleiðis, þó ég hafi gefist upp á að skola mjólkurfernurnar þegar hálfs árs
birgðir voru komnar inn í geymslu og lyktin orðin frekar svona... súr. Ah, en hvað með morgunkornið sjálft? Þau eru nú reyndar orðin þó nokkuð mörg árin
síðan ég heyrði fyrst um „alþjóðlegar samsteypur“ sem framleiða korn og kjöt
allt að því í verksmiðjum – ef ekki bara alveg í verksmiðjum – og arðrændu um
það bil alla sem þær komast upp með að arðræna.
Sérstaklega fátækt verkafólk. Ég
fór hinsvegar að velta þessu sífellt meira fyrir mér eftir að ég horfði á Zeitgeist og Zeitgeist: Addendum um daginn og hef því ákveðið að gera – bara í
rólegheitum – úttekt á því hversu mikið slík fjölþjóðfyrirtæki koma við mitt
daglega líf – og hvað ég get mögulega gert til að draga úr því, ef ekki bara
losa mig alveg við slík áhrif. Þar sem
ég er að skrifa þessa romsu með bolla af „heimatilbúna“ kakókaffinu mínu mér
við hlið ákvað ég að byrja á vöru sem er í miklu uppáhaldi á mínu heimili: SwissMiss.
Svo hér gós:
Úttekt á algengum
vörumerkjum. 1. vers: SwissMiss.
SwissMiss er framleitt af fyrirtæki sem nefnist ConAgra Foods og er
staðsett, hiss, ekki í Sviss heldur Bandaríkjunum. Eða er allavega með höfuðstöðvar þar. Í Omaha, Nebraska. Á heimasíðunni þeirra segir hvergi hvaðan
hráefnin í SwissMiss koma, nema að það sé gert úr „blend of rich, dark
European cocoas“. Ég hélt að kakóbaunir
kæmu aðallega frá Suður-Ameríku? Eru þær
ræktaðar í Evrópu líka? Neibb, skv.
Wikipedia koma þær reyndar frá aðallega frá Afríku (Fílabeinsströndinni, Ghana
og Nígeríu), en líka Suður- og Mið-Ameríku (Brasilíu, Kambódíu og Ekvador) og
suðurhluta Norður-Ameríku og svo Indónesíu.
Ekki ein einasta kakóbaun frá Evrópu.
Hinsvegar fer vinnsla þeirra að mestu fram í Bandaríkjunum og Evrópu svo
kannski kaupa þeir kakóduftið sitt þaðan.
Þó ég efist um það. „Evrópskt
kakó“ getur alveg eins þýtt að uppskriftin hafi upphaflega komið frá Evrópu.
Hitt aðalinnihaldið í SwissMiss er sykur. Sykur er búinn til annað hvort úr sykurreyr
(70% sykurs í heiminum), sem er ræktaður á Indlandi og í Brasilíu, eða
sykurrófum (hin 30 prósentin) sem eru ræktaðar í iðnríkjunum. Aftur er ekki hægt að finna hvaðan hráefnið í
SwissMiss kemur.
Það fer ekkert á milli mála að ConAgra Foods selur vörurnar sínar um allan heim og
svo sannarlega eru mörg hráefnin í vörunum ræktuð víðs vegar um heiminn. Hvað gerist þarna á milli er ekki rætt á
heimasíðunni þeirra og þeir virðast að minnsta kosti gefa í skyn að allt sé
framleitt í Bandaríkjunum þó það sé reyndar ekki sagt beint.
Er ConAgra Foods þá eitt af hinum illu
fjölþjóðafyrirtækjum? Tja, það er
allavega bandarískt risafyrirtæki með anga út um allan heim, sem mörgum þykir
nú nóg til eilítillar tortryggni. Og það drepur örlítið ánægjuna af að drekka
kakó – eða borða súkkulaði – að gera sér grein fyrir því að kakóbaunir koma frá
einhverjum fátækustu löndum heims.
Maður gæti ákveðið að sniðganga slík
fyrirtæki bara út á prinsippið, svona „ég versla bara við lítil
heimilisfyrirtæki“ mottó – en þá þyrfti ég líka að hætt að kaupa vörur frá
Hunt’s, La Choy (td. sojasósa), Wesson (matarolía), Orville Redenbacher (popp)
og Peter Pan (hnetusmjör). Já, öll þessi
merki heyra undir ConAgra Foods. Og
þetta eru bara þau sem ég kannaðist við í fljótu bragði. Svo hvað á maður að gera?
Sjálfri finnst mér, svona í fljótu bragði,
næsta skref vera að velta fyrir sér hráefnum, eins og til dæmis hvar kakóbaunir
eru ræktaðar. Ein lausn væri að kaupa
kakóduft frá FairTrade (ég held að það sé hægt) og blanda svo sjálfur sykri út
í (sem hægt er að fá frá FairTrade líka).
Sjóarakakó er hvort sem er best.
Annað skref er svo að gera sér allavega grein fyrir hvaðan vörur
framleiddar úr þessum hráefnum koma og það ætla ég að halda áfram að
skoða. Af því ég hef svo lítið að gera...